Neden Nazar Boncuğu?

Nazar Boncuğu Nedir?

Nazar boncuğu figürü, insanı kem gözlerden koruduğuna dair inanışın yaygın olduğu Müslüman, Hristiyan ve Musevi toplumların dışında Hindu ve Budist toplumlarında da görülmektedir. Tarihler boyunca birçok din ve kültürel inançta göz figürü kötülükleri uzaklaştıran güçlü bir tılsım olarak kabul edilmişti bu da nazar boncuğu faydaları adı altında bir dizin faydanın ortaya çıkmasını sağlamıştır. Bu nedenden dolayı da nazar boncuğunun figürünün göz şeklinde olması kabul edilmiştir.

Göz, bireyin dünyaya açılan penceresidir ve her türlü iyi ve kötü düşüncelerin ilk çıkış noktası olarak kabul edilir. Nazar boncuğu, mavi renkli taşlardan meydana gelen bir taştır. Bunun nedeni ise mavi renginin emici özelliğinin olduğunun düşünülmesidir. Bu emici özellik sayesinde bireyin kötü durum ve duygulardan korunacağı düşünülmüştür. Yani nazar boncuğu faydaları, bağlamında kaynak olacak temel unsurlardan biri mavi rengidir. Mavi renkli taşlar çok eski zamanlardan beri kullanılmaktadır. Bu taşların günümüzdeki karşılığı ise göz şeklindeki nazar boncuklarıdır.

Nazar Boncuğunun Kökeni Nedir?

“Nazar değmesin!” cümlesinin temelinin tarih boyunca göz ve bakmak ile ilişkisi olduğu bilinmektedir. Bu cümlenin kökeninin Babillere, Sümerlere ve Eski Mısırdan geldiği düşünülmektedir. Nazar değmesin inanışına göre insanların taşıdığı olumsuz fikir ve düşünceler, fikrin dışarıya açılmış şekli olan gözlerden dışarı çıkar ve bu da ancak bakışlar ile olur. Göz ile açığa çıkan art niyet düşünce ve hissiyat ise “vurucu güç” olarak adlandırılır. Vurucu güç, ancak kendisi kadar vurucu etkisi bulunan bir güç ile önlenebilir. Yani göz, ancka bir göz ile etkisi hale getirilebilir, yani nazar boncuğu ile! Göz şeklini andıran her şeyin, insanı nazardan, kötü düşünce ve fikirlerden koruduğu inancı yaygınlaşmıştır. Nazar boncuğu faydaları ise tam da bu yönden gelmektedir. Özellikle Eski Mısır’da Osiris’in Gözü ya da Horos’un Gözü, nazara karşı korunma yollarından önemli figürler olarak karşımıza çıkar.

Nazar Boncuğunun Özellikleri Nelerdir?

Nazar bocuğu, inancın geleneğin yanı sıra süs ve takı eşyası olarak da birçok kişi tarafından sıklık ile kullanılmaktadır. Nazar boncuğu yapılırken içine kurşun dökülmekte bununsa iyi şans getirdiğine inanılmaktadır. Eski halk inanışına göre mavi renkli her cam boncuk nazarı uzaklaştırmamaktadır. Bu boncukta bulunması gereken özellikler vardır. Mesela;

• v  Kimi bireylere göre mavi üzerine sarı renkli göz yer almalıdır.

  v  Gerçek bir nazar boncuğunun yapımı elde olmalıdır. Makinelerle seri halde üretilen boncuklar, sadece süs eşyası olarak kullanılabilmektedir.

  v  “Göz Ocağı” niteliğinde, daha eski halk inançlarına göre “İyeli/Eyelü”, yani koruyucu ruhu olan bir yerden eritilmiş olmaları gereklidir. Eski zamanlarda nazar boncuğu ocaklarının kuruluşu, geçmişte özel bir töre ile olurdu ve bu ocakta sadece nazar boncuğu yapılırdı.

  
  

  Türk Tarihinde Nazar Boncuğunun Yeri Nedir?

  Tarihteki Türk topluluklarında Nazar boncuğuna verilen munçuk, moncuk, monşak, monçak, monçok, muyınçak gibi tabirlerin bazıları günümüzde bazı ulusalların dillerinde bulunmaya devam etmektedir. Söz konusu kelimelerin hepsi anlam olarak “boncuk” anlamına gelir. Kotaz sözcüğü de nazar boncuğu anlamında kullanılan bir kelimedir. Gözün dikkatini farklı tarafa çekmesi nedeniyle korunduğu mantığı mevcuttur ve çok kuvvetli nazarların kotazları (nazar boncuklarını) çatlattığı, kimi zaman da parça parça ettiği anlatılır. Bizdeki nazar inancı, Orta Asya’ya, Şamanizm dönemine kadar gitmektedir. Geçmişte kötü bakışın, negatif enerjinin insanlara felaket getireceğine inanılmıştır ve günümüzde de nazara inanan insanlar çoktur. Türkler kötü bakışları ve düşünceleri engellemek için pek çok nesne kullanmıştır. Bunlar; at nalı, akik taşı, kurt dişi, sarımsak, mercan, kuru diken, irili ufaklı mavi nazar boncukları ve buna benzer şeylerdir.

  Ülkemizdeki de nazar değmesinden korunmak için en çok kullanılan nesne nazar boncuğudur. Bireyler, sevdiklerini ve çocuklarını nazardan korumak için onların üzerine doğrudan nazar boncuğu takarak ve yahut bu boncukları nazar boncuğu kolye, nazar boncuğu bileklik şeklinde yaparak kullanmaktadır. Bu boncuklar, genelde göz şeklinde ve küçük olur. Yetişkinler ise nazar kemerlerinde veya anahtarlıklarında nazarlık taşır ve bazı bireyler de nazardan korunmak için nazar boncuğu kolye, nazar boncuğu bileklik takarlar.

  Söz konusu nazar boncuklarının daha büyük boyutta olanları da vardır. Bunlar evlere ve iş yerlerine mekân süsü olarak ve de nazarlardan korunmak amacıyla duvarlara asılmaktadır. Özgün ve doğal nazar boncukları, Ege Bölgesi ve Anadolu’nun kimi köylerinde geleneksel bir şekilde üretilmektedir. Nazar boncuğu kolye, Nazar boncuğu bileklik, Nazar boncuğu küpe ve yüzük olarak birçok naza boncuğu kullanım alanı da mevcuttur.